Refraktometre Brix Sıcaklık Düzeltme Hesaplama ve Analiz Rehberi

Salça, ketçap ve meyve suyu üretiminde kalite kontrolün en temel parametresi Brix değeridir. Brix, çözeltideki toplam çözünür katı madde miktarını temsil eder. Ancak refraktometre ile yapılan ölçümlerde sıcaklık, ışığın kırılma indisini doğrudan etkilediği için yanıltıcı sonuçlar verebilir.

Standart ölçüm sıcaklığı $20^\circ C$'dir. Eğer numuneniz bu sıcaklığın üzerindeyse okunan değer gerçek Brix'ten düşük, altındaysa yüksek çıkar. Aşağıdaki dijital hesaplayıcıyı kullanarak, laboratuvar tablolarıyla vakit kaybetmeden saniyeler içinde düzeltilmiş Brix değerinizi bulabilirsiniz.

Brix Düzeltmesi Neden Önemlidir?

Salça fabrikalarında, özellikle evaporasyon (Vakum Kazanı) sürecinde Brix sürekli kontrol edilir. Örneğin, kazandan $50^\circ C$ sıcaklıkta alınan bir numuneyi refraktometreye koyduğunuzda okunan değer, ürünün gerçek katı madde miktarından yaklaşık **2.1 Brix daha düşük** görünecektir.

Eğer bu düzeltmeyi yapmazsanız:

• Ürünü gereğinden fazla kaynatıp enerji israfı yapabilirsiniz.
• Ürünün rengini ve dokusunu (viskozitesini) bozabilirsiniz.
• Türk Gıda Kodeksi standartlarının dışına çıkabilirsiniz.

Laboratuvar Uygulama İpuçları

Gıda mühendislerinin analiz hassasiyetini artırmak için dikkat etmesi gereken noktalar:

1. Dijital vs Optik: Dijital refraktometrelerin çoğunda otomatik sıcaklık düzeltme (ATC) özelliği vardır. Ancak bu özellik genellikle $10-40^\circ C$ arasında sağlıklı çalışır. Daha yüksek sıcaklıklarda manuel düzeltme (yukarıdaki aracımız gibi) çok daha güvenilirdir.
2. Temizlik: Her ölçümden sonra refraktometre prizmasını distile su ile temizleyip yumuşak bir peçete ile kurulamak ölçüm ömrünü uzatır.
3. Sıcaklık Dengesi: Numuneyi prizmaya damlattıktan sonra sıcaklığın cihazla dengelenmesi için 15-20 saniye beklemek hassasiyeti artırır.